Pasłęka
Druga co do wielkości rzeka regionu i jedna z najdzikszych w północnej Polsce: Pasłęka płynie 211 km z Warmii do Zalewu Wiślanego, w większości jako rezerwat bobrów. Wymagająca trasa dla świadomych miłośników przyrody – ze zgodą konserwatora.
Pasłęka – dzika rzeka Warmii nad Zalew Wiślany
Pasłęka to druga co do wielkości rzeka regionu – liczy 211 km – i jedna z najdzikszych w północnej Polsce. Zaczyna się w okolicach wsi Gryźliny i Stawiguda, oddziela historyczne krainy Warmii i Mazur, a kończy bieg w Zalewie Wiślanym, połączonym z Bałtykiem. Na niemal całym biegu jest wielkim rezerwatem, który chroni jedną z najważniejszych w Polsce ostoi bobra i ptactwa.
Płynie najpierw wśród łąk, potem wcina się w głęboką, przełomową dolinę pośród dzikich lasów. Trudno o lepsze miejsce dla kajakarza, który płynie dla przyrody.
Trasa spływu Pasłęką: przez rezerwat bobrów
Pierwsza rzecz jest formalna. Na całej długości aż do Braniewa Pasłęka wchodzi w skład rezerwatu „Ostoja bobrów na rzece Pasłęce”, więc na spływ trzeba mieć zgodę służb ochrony przyrody (regionalnego konserwatora). To nie jest rzeka, na którą wypływa się z marszu – ochrona bobrów i ptaków ma tu pierwszeństwo.
Sam szlak wiedzie od Gubit aż do ujścia do Zalewu Wiślanego; dla kajaka rzeka jest dostępna mniej więcej od jeziora Wymój, a całość zajmuje 5-6 dni. Koryto jest szerokie, miejscami do 40 metrów, gdzieniegdzie zarośnięte trzcinami. Przeszkód trzeba się spodziewać: zwalone drzewa zwykle da się ominąć, ale w rejonie wsi Wapnik, przy resztkach dawnego młyna, czeka trudne i długie bystrze o dużym spadku – najtrudniejsze miejsce na szlaku. Rzekę przegradzają też elektrownie wodne w Pierzchałach i w Braniewie, gdzie obnosi się kajaki wokół jazów (w Braniewie lewym brzegiem). To trasa raczej dla doświadczonych. Przed spływem sprawdź aktualny stan wody.
Brzegi dają i słońce (odcinki łąkowe), i głęboki cień (leśna, przełomowa dolina). Przez dzikość i formalności spływ Pasłęką warto planować z rozwagą i lokalnym wsparciem.
Przyroda nad Pasłęką: ostoja bobrów i ptaków
Przyroda jest tu sercem sprawy. Rezerwat „Ostoja bobrów na rzece Pasłęce”, utworzony w 1970 roku, obejmuje około 4240 hektarów i ciągnie się przez blisko 200 km – od źródeł po granice Braniewa, wraz z jeziorami Sarąg, Łęguty i Isąg, zbiornikiem Pierzchalskim i dolnymi odcinkami dopływów. Powstał dla ochrony bobrów, ale mieszka tu całe bogactwo dzikiego życia.
Poza bobrami żyją tu wydry i norka amerykańska, nad wodą polują zimorodek i rybołów, a w dolinie bieliki, orły i żurawie. Dolina Pasłęki to ostoja ptasia o randze europejskiej: stwierdzono tu 47 gatunków ptaków cennych w skali Europy, w tym bociana czarnego, derkacza, łęczaka i rzadkie rybitwy, a także wiele ptaków drapieżnych. W lasach spotkasz jelenie, dziki i łosie. Dla obserwatora i fotografa dzikiej przyrody to jedna z najlepszych tras w kraju – pod warunkiem, że pierwszeństwo ma spokój zwierząt.
Region i historia: Braniewo i granica Warmii
Głównym miastem dolnego biegu jest Braniewo – najstarsze miasto Warmii, założone około połowy XIII wieku (lokacja 1254) na miejscu pruskiego grodu Brusebergue. W czasach nowożytnych zasłynęło jako ośrodek nauki: biskup Stanisław Hozjusz założył tu w 1565 roku jezuickie Collegium Hosianum, jedną z najważniejszych uczelni dawnej Rzeczypospolitej. Sama Pasłęka przez wieki wyznaczała granicę między katolicką, biskupią Warmią a protestanckimi, pruskimi Mazurami – i ten podział wciąż jest w regionie odczuwalny.
Miejscowości na szlaku Pasłęki
Szlak prowadzi przez dzikie, słabo zaludnione tereny, a jego najważniejszym miastem jest Braniewo u progu ujścia. Rzeka kończy bieg w Zalewie Wiślanym, w okolicach Nowej Pasłęki z przystanią należącą do Pętli Żuławskiej. Pasłęka to trasa dla świadomych miłośników natury: wymagająca i obwarowana ochroną, ale z dziką doliną, mnóstwem zwierząt i finałem nad samym Zalewem.