Gwda: kajakiem przez Puszczę nad Gwdą

Gwda to jedna z najdłuższych rzek Pojezierza Południowopomorskiego i szlak na kilka dni. Płynie z Pojezierza Wałeckiego przez Puszczę nad Gwdą aż po Ujście, gdzie wpada do Noteci. Jak na rzekę nizinną ma zaskakująco duży spadek i siłę: szybki nurt, bystrza i liczne przenoski przy dawnych elektrowniach. To piękna, ale wymagająca woda – nie na pierwszy spływ.

Karta rzeki

Gwda

Drężno → Ujście · 8 odcinków

Trasa: trudna

~140 km

szlak kajakowy

7–8 dni

cały szlak

8

odcinków

ok. 13

przenosek

5

biwaków i kempingów

2

przystanie i slipy

1. 01Drężno-Spore~14 km
2. 02Spore-Gwda Wielka~13 km
3. 03Gwda Wielka-Lubnica~16 km
4. 04Lubnica-Lędyczek~15 km
5. 05Lędyczek-Jastrowie~17 km
6. 06Jastrowie-Krępsko~25 km
7. 07Krępsko-Piła~20 km
8. 08Piła-Ujście~23 km

Biwaki, kempingi, przystanie i slipy:
punkty z mapy w pasie 250 m od szlaku.

Rzeka nie dla każdego

Gwda jest spławna na całej długości, ale trzeba pokonać około trzynastu stałych przeszkód z przenoskami – średnio jedną co kilkanaście kilometrów, głównie przy elektrowniach i jazach. To rzeka o średnim nurcie z częstymi przeszkodami w korycie, w tym z kamieniami, a miejscami z powalonymi drzewami. Źródła zgodnie ostrzegają: to nie jest szlak dla początkujących ani dla rodzin z dziećmi. Dobrze czują się tu osoby z doświadczeniem, które umieją czytać rzekę i sprawnie przenosić kajak. Kamizelkę załóż i dopasuj jeszcze na brzegu. Miej ją na sobie przez cały spływ.

Elektrownie i przenoski

Nad Gwdą zachował się zespół elektrowni wodnych z początku XX wieku – to zarazem największa atrakcja techniczna i główne źródło przenosek. Ta konieczność występuje przy elektrowniach w Podgajach, Jastrowiu i Ptuszy oraz przy dawnej fabryce tektury w Tarnowskim Młynie. Przenoski prowadzą wzdłuż ogrodzeń i grobli, więc warto mieć lekki bagaż i wózek pod kajak. Elektrownie stoją do dziś, a ich zabytkowa architektura jest ciekawostką dla miłośników techniki.

Przełom Gwdy i niemal górski odcinek

Dzięki dużemu spadkowi Gwda potrafi zaskoczyć. Między Ptuszą a Płytnicą ma bogaty w bystrza, niemal górski odcinek, a ostatni etap przed Piłą, zwany przełomem Gwdy, niesie bystrza i szybki nurt – dla wielu to najciekawszy fragment szlaku. W górnym biegu w korycie leżą głazy i kamienie, a przy niskim stanie wody odsłaniają się mielizny. To wszystko sprawia, że tempo trzeba dopasować do warunków i płynąć uważnie, patrząc przed dziób.

Od Wierzchowa po Ujście

Gwda wypływa z południowego brzegu jeziora Wierzchowo pod Szczecinkiem, a szlak kajakowy prowadzi całą rzeką – od jeziora Wierzchowo aż po Ujście, gdzie Gwda jako prawy dopływ Noteci kończy bieg. Górna część, z łańcuchem jezior, tworzy pętlę zwaną Pętlą Szczecinecką, a dolna meandruje głęboką doliną przez Puszczę nad Gwdą. Przy Pile rzeka niesie średnio 27 metrów sześciennych na sekundę – dużo jak na nizinną wodę, i stąd jej charakter.

Puszcza nad Gwdą i przyroda

Dolny bieg to woda w lesie. Rzeka przecina Puszczę nad Gwdą, zwarty, blisko sześćsetkilometrowy kompleks leśny Pojezierza Wałeckiego, a fragment doliny chroni Rezerwat Dolina Gwdy z meandrami, terasami i wąwozami oraz starymi borami. Czysta, chłodna i wartka woda sprawia, że Gwda figuruje wśród wód krainy pstrąga i lipienia. Na trasie łatwo o ciszę, ptaki i długie odcinki bez zabudowy.

Odcinki spływu

Cały szlak z Drężna do Ujścia liczy około stu czterdziestu kilometrów i naturalnie dzieli się na etapy jedno- i dwudniowe, rozdzielone miejscami przenosek. Poniżej propozycja podziału na osiem odcinków.

Doświadczeni kajakarze mogą płynąć całość jako wyprawę na tydzień; na krótszy wypad dobrze sprawdzają się dolne odcinki wokół przełomu Gwdy pod Piłą.

Zobacz szlak na interaktywnej mapie Kliknij, aby wczytać mapę z narysowanym przebiegiem trasy