Korona Polskich Rzek i Jezior

Rzeki

1. 1

   Baryczdolnośląskie

   Płynie przez Stawy Milickie, zakładane przez cystersów od XIII wieku: ponad 285 stawów na około 77 km². To największy w Polsce ośrodek hodowli karpia.

   Odcinek: Milicz–Żmigród, ok. 29 km

2. 2

   Brdapomorskie, kujawsko-pomorskie

   Płynie przez Bory Tucholskie do Bydgoszczy, gdzie łączy się z Kanałem Bydgoskim. W 1577 roku Stefan Batory nadał Bydgoszczy prawo pobierania cła od drewna spławianego Brdą.

   Odcinek: Rytel–Woziwoda, ok. 18 km

3. 3

   Bugpodlaskie

   Przez 363 km wyznacza granicę Polski z Ukrainą i Białorusią. Pod Niemirowem granica odchodzi od rzeki, a Bug płynie dalej przez Polskę, przez Podlaski Przełom Bugu.

   Odcinek: Mielnik–Kózki, ok. 16 km

4. 4

   Czarna Hańczapodlaskie

   Meandruje w dolinie wciętej w Puszczę Augustowską. W Rygolu wpływa na Kanał Augustowski i dalej płynie się przez zabytkowe śluzy Sosnówek i Mikaszówka.

   Odcinek: Frącki–Mikaszówka, ok. 22 km

5. 5

   Drawalubuskie, zachodniopomorskie

   Przepływa przez Drawieński Park Narodowy, utworzony w 1990 roku na styku trzech województw. Według danych parku kajakarze są największą grupą jego gości.

   Odcinek: Stare Osieczno–Drawiny, ok. 19 km

6. 6

   Drwęcakujawsko-pomorskie

   Od 1961 roku cała rzeka jest rezerwatem, najdłuższym rezerwatem ichtiologicznym w Polsce. Chroni pstrąga, łososia, troć, certę i minoga rzecznego.

   Odcinek: Golub-Dobrzyń–Elgiszewo, 17,8 km

7. 7

   Dunajecmałopolskie

   Przełom Pieniński między Sromowcami Niżnymi a Szczawnicą wyznacza granicę ze Słowacją. Spływ przełomem jest atrakcją turystyczną od około 1831 roku.

   Odcinek: Sromowce Niżne–Szczawnica, ok. 14 km

8. 8

   Krutyniawarmińsko-mazurskie

   Szlak prowadzi przez Puszczę Piską i Mazurski Park Krajobrazowy, obok monasteru staroobrzędowców w Wojnowie. W 1936 roku opisał go Melchior Wańkowicz w reportażu „Na tropach Smętka”.

   Odcinek: Krutyń–Ukta, 13 km

9. 9

   Mała Panewopolskie

   Meandruje po piaszczystym dnie przez Opolszczyznę. W Ozimku stoi wybudowany w 1827 roku najstarszy w Europie kontynentalnej żelazny most wiszący, od 2017 roku Pomnik Historii.

   Odcinek: Zawadzkie–Kolonowskie, ok. 16 km

10. 10

    Narewmazowieckie

    Na Mazowszu płynie szeroką, piaszczystą doliną przez kurpiowską Ostrołękę, Różan i Pułtusk do Jeziora Zegrzyńskiego. Wyżej, w Narwiańskim Parku Narodowym, rozdziela się na sieć odnóg, które tworzą labirynt. Narew jest częścią szlaku Pisa–Narew, który do 2028 roku budują trzy województwa i 18 samorządów.

    Odcinek: Ostrołęka–Różan, ok. 31 km

11. 11

    Nidaświętokrzyskie

    Jedna z najbardziej nasłonecznionych rzek w Polsce: latem woda dochodzi miejscami do 27°C. W Nadnidziańskim Parku Krajobrazowym rosną kryształy gipsu długie na 3,5 m.

    Odcinek: Pińczów–Chroberz, ok. 17 km

12. 12

    Obralubuskie

    Prowadzi przez Międzyrzecki Rejon Umocniony. W Starym Dworku, 200 m od rzeki, stoi most obrotowy fortyfikacji, a w podziemiach umocnień zimuje ponad 30 tys. nietoperzy.

    Odcinek: Bledzew–Skwierzyna, ok. 18 km

13. 13

    Odraśląskie

    Druga co do długości rzeka Polski, przez 161,7 km wyznacza granicę z Niemcami. W Granicznych Meandrach koło Chałupek zachował się odcinek, na którym rzeka sama kształtuje swoje koryto.

    Odcinek: Stary Bohumín–Krzyżanowice, ok. 12 km

14. 14

    Pilicałódzkie

    Największy i najdłuższy lewy dopływ Wisły, długi na 319 km. Odcinek kończy się w Inowłodzu, pod romańskim kościołem św. Idziego, ufundowanym według inskrypcji w 1082 roku.

    Odcinek: Smardzewice–Inowłódz, 25 km

15. 15

    Sanpodkarpackie

    Największy karpacki dopływ Wisły, długi na ponad 458 km. Pod Sanokiem płynie przez Park Krajobrazowy Gór Słonnych, w którym żyją wilk, ryś i niedźwiedź brunatny.

    Odcinek: Sanok–Mrzygłód, ok. 13 km

16. 16

    Słupiapomorskie

    Na szlaku stoi pięć elektrowni wodnych udostępnionych do zwiedzania. Najstarsza, w Soszycy, działa od 1896 roku.

    Odcinek: Leśny Dwór–Łosino, ok. 13 km

17. 17

    Wartaśląskie

    Zaczyna się w Kromołowie na Jurze, gdzie jedno ze źródeł bije przy samym rynku. Pod Mstowem płynie przełomem przez Bramę Mirowską, obok Skały Miłości.

    Odcinek: Częstochowa–Mstów, ok. 13 km

18. 18

    Wełnawielkopolskie

    Nizinna rzeka, którą przewodniki porównują do górskiej. Spływ zaczyna się w Jaraczu, przy Muzeum Młynarstwa, a w Obornikach Wełna wpada do Warty.

    Odcinek: Jaracz–Oborniki

19. 19

    Wieprzlubelskie

    Spływ zaczyna się pod Roztoczańskim Parkiem Narodowym, którego symbolem jest konik polski. Kończy się w Szczebrzeszynie, wśród gęstej sieci wąwozów lessowych.

    Odcinek: Zwierzyniec–Szczebrzeszyn, ok. 13 km

20. 20

    Wisłalubelskie

    Najdłuższa rzeka Polski. Sejm w uchwale z 2016 roku nazwał ją Królową Polskich Rzek, symbolem polskości i patriotyzmu. Pod Kazimierzem Dolnym płynie przełomem, którego zbocza wznoszą się 60–70 m nad wodę.

    Odcinek: Kazimierz Dolny–Puławy, ok. 11 km

21. 21

    Wkramazowieckie

    Jedna rzeka, trzy nazwy: w górnym biegu to Nida, w środkowym Działdówka, a dopiero w dolnym Wkra, która uchodzi do Narwi.

    Odcinek: Joniec–Śniadówko

Jeziora

1. 1

   Jezioro Białelubelskie

   Jezioro krasowe bez dopływu i odpływu, głębokie na 33,6 m. Od 1 maja do 15 września obowiązują tu ograniczenia dla łodzi motorowych.

2. 2

   Jezioro Bystrzyckiedolnośląskie

   Dolinę Bystrzycy zalano po budowie kamiennej zapory w latach 1911–1914, która miała chronić okolicę przed powodziami. Nad wodą stoi Zamek Grodno, początkowo największy zamek Śląska.

3. 3

   Jezioro Charzykowskiepomorskie

   Jezioro na Brdzie, przy Parku Narodowym „Bory Tucholskie”. W 1922 roku w Charzykowach powstał Chojnicki Klub Żeglarski, uważany za początek polskiego żeglarstwa śródlądowego.

4. 4

   Jezioro Czorsztyńskiemałopolskie

   Zbiornik na Dunajcu między Pieninami a Gorcami, zamknięty dla łodzi spalinowych. Nad wodą stoją zamek w Niedzicy i ruiny zamku w Czorsztynie, a wieś Maniowy przeniesiono w całości z dna zbiornika.

5. 5

   Drawskozachodniopomorskie

   Przez jezioro przepływa Drawa, a najgłębsze miejsce ma 82,2 m. Bielawa, największa z 12 wysp, jest piątą co do wielkości wyspą jeziorną w Polsce. W XIII wieku książę Przemysł II nadał puszczę nad jeziorem templariuszom.

6. 6

   Gopłokujawsko-pomorskie

   Największy zbiornik wodny województwa, na szlaku Wielkiej Pętli Wielkopolski. W Kruszwicy stoi Mysia Wieża, zbudowana przez Kazimierza Wielkiego około 1350 roku, a jej nazwa nawiązuje do legendy o Popielu z kroniki Galla Anonima.

7. 7

   Jeziorakwarmińsko-mazurskie

   Najdłuższe jezioro w Polsce: 27,45 km od jednego krańca do drugiego. Pod względem powierzchni jest szóste w kraju.

8. 8

   Kółko Raduńskiepomorskie

   Pętla przez kaszubskie jeziora długa na 37 km, na dwa dni. Szlak jest łatwy, dopóki nie wieje i nie ma fali.

9. 9

   Jezioro Łagowskielubuskie

   Leży w polodowcowej rynnie długiej na 15 km. Zamkiem nad wodą joannici rządzili ponad 400 lat, a w Łagowie od 1969 roku odbywa się Lubuskie Lato Filmowe, najstarszy festiwal filmów fabularnych w Polsce.

10. 10

    Mamrywarmińsko-mazurskie

    Drugie co do powierzchni jezioro w Polsce, z 33 wyspami w całym kompleksie. Z Mamr zaczyna się Kanał Mazurski, budowany z przerwami w latach 1911–1942 i nigdy nieukończony.

11. 11

    Jezioro Otmuchowskieopolskie

    Zbiornik na Nysie Kłodzkiej z lat 1928–1933 i ostoja ptasia rangi europejskiej. Jesienią zatrzymuje się tu regularnie od 20 do 30 tys. kaczek i gęsi.

12. 12

    Jezioro Powidzkiewielkopolskie

    Największe jezioro Wielkopolski, długie na 11 km i głębokie na około 46 m. Obowiązuje tu zakaz używania jednostek z silnikami spalinowymi.

13. 13

    Jezioro Solińskiepodkarpackie

    Największy w Polsce zbiornik pod względem pojemności: 472 mln m³ wody w Bieszczadach. Zatrzymuje ją zapora w Solinie, najwyższa w Polsce, licząca 81,8 m.

14. 14

    Zalew Sulejowskiłódzkie

    Zbiornik powstał w latach 1969–1974 po przegrodzeniu Pilicy w Smardzewicach i służy głównie żeglarstwu, kajakarstwu i windsurfingowi. W Sulejowie stoi opactwo cystersów, Pomnik Historii od 2012 roku.

15. 15

    Zalew Szczecińskizachodniopomorskie

    Tu uchodzi Odra. Polska część zalewu ma 410 km² i średnio 3,8 m głębokości. Wokół zalewu i na wybrzeżu powstała sieć portów i przystani Zachodniopomorskiego Szlaku Żeglarskiego, z nowymi marinami między innymi w Szczecinie, Wolinie i Kamieniu Pomorskim.

16. 16

    Śniardwywarmińsko-mazurskie

    Największe jezioro w Polsce, z ośmioma wyspami, na szlaku żeglugi mazurskiej. Przy wietrze robi się tu wysoka fala, dlatego kajakiem pływa się blisko brzegu.

17. 17

    Jezioro Wdzydzepomorskie

    Cztery jeziora ułożone w krzyż, nazywane Kaszubskim Morzem, głębokie na około 70 m. We Wdzydzach działa najstarsze na ziemiach polskich muzeum na wolnym powietrzu, założone w 1906 roku.

18. 18

    Wigrypodlaskie

    Piąte co do głębokości i dziesiąte co do wielkości jezioro Polski, w Wigierskim Parku Narodowym. W 1667 roku Jan Kazimierz podarował kamedułom wyspę na jeziorze, a od 1694 roku zakonnicy budowali na niej klasztor.

19. 19

    Zalew Zegrzyńskimazowieckie

    Zbiornik na Narwi z 1963 roku, połączony z Warszawą 19-kilometrowym Kanałem Żerańskim. Według szacunków latem w przystaniach stoi około 1500 jachtów i żaglówek.

20. 20

    Jezioro Żywieckieśląskie

    Zbiornik z 1966 roku zalał kilka wsi, w tym Stary Żywiec. Dziś to jeden z głównych ośrodków żeglarstwa w Beskidach, z wypożyczalniami kajaków i żaglówek.

Historyczne kanały

1. A

   Kanał Augustowskipodlaskie

   Łączy dorzecza Wisły i Niemna. Śluzy obsługuje się ręcznie, korbami i dyszlami, a Paniewo to jedyna w Polsce zabytkowa śluza dwukomorowa.

   Odcinek: do wyznaczenia

2. B

   Kanał Bydgoskikujawsko-pomorskie

   Zbudowany w 18 miesięcy, w latach 1772–1774, połączył Wisłę z Odrą przez Brdę, Noteć i Wartę. Po Kanale Jagiellońskim to najstarszy działający kanał żeglowny w Polsce.

   Odcinek: do wyznaczenia

3. C

   Kanał Elbląskiwarmińsko-mazurskie

   Na pięciu pochylniach statki przejeżdżają po trawie na wózkach ciągniętych stalowymi linami. Rozporządzenie o Pomniku Historii z 2011 roku nazywa go jedynym na świecie nieprzerwanie działającym kanałem z pochylniami tego typu. Kajak też może przeprawić się przez pochylnię.

   Odcinek: Małdyty–Całuny, ok. 23 km