Skrwa Prawa: Sierpc – Płock

Skrwa Prawa – leśna rzeka zachodniego Mazowsza

Skrwa Prawa to jedna z najciekawszych – i jednocześnie bardziej wymagających – rzek kajakowych Mazowsza. Cała liczy blisko 114 km i jest prawym dopływem Wisły, ale kajakarze najczęściej płyną jej dolnym biegiem, od okolic Sierpca do ujścia pod Płockiem. To jakieś 85-90 km, w zależności od miejsca wodowania. Większość pokonuje ten odcinek w 3-4 dni, choć bez problemu można podzielić go na krótsze, weekendowe etapy.

Pod względem trudności to zupełnie inna rzeka niż Narew. Skrwa jest węższa, bardziej kręta i znacznie bardziej leśna, a do tego potrafi dać w kość. Nurt bywa spokojny, ale liczne zakręty, powalone drzewa i zwężenia wymagają uwagi, a w dolnym biegu – zwłaszcza na przełomie w Brudzeńskim Parku Krajobrazowym – pojawiają się progi, jazy i przenoski. To szlak raczej dla osób, które mają już za sobą pierwsze spływy i nie boją się chwili wysiłku. Bywa wymieniana wśród trudniejszych, a zarazem najpiękniejszych rzek w kraju. Przed spływem warto sprawdzić aktualny stan wody.

Pod względem noclegów najwygodniej korzystać z pól namiotowych, przystani i miejsc biwakowych przygotowanych dla kajakarzy. Duża część doliny Skrwy leży na terenach objętych ochroną przyrody, więc nie każde dogodne miejsce na namiot jest legalne – przed noclegiem warto sprawdzić lokalne ograniczenia i korzystać z miejsc wyznaczonych.

Przyroda – zielony tunel nad wodą

Największym skarbem Skrwy jest przyroda. Rzeka płynie przez lasy, torfowiska i wilgotne łąki, a w wielu miejscach korony drzew niemal zamykają się nad wodą, tworząc zielony tunel. Brzegi porastają olchy, jesiony, wierzby i nadrzeczne łęgi, a w spokojniejszych fragmentach pojawiają się grążele, rdestnice i pałki wodne.

Dolina Skrwy jest ważnym miejscem życia ptaków. Wypatruj zimorodka, czapli siwej, bociana czarnego i dzięciołów, a z ptaków drapieżnych myszołowa i trzmielojada. Na podmokłych łąkach odzywa się derkacz, w trzcinach kryją się bączek i remiz. Nad wodą gospodarują bobry i wydry, a przy odrobinie szczęścia na podmokłe łąki wychodzą łosie. W rzece żyją szczupaki, okonie, płocie, klenie i jazie, a w czystszych, górnych odcinkach także pstrągi potokowe – to one najlepiej świadczą o jakości wody.

Sierpc – miasto na styku Mazowsza i ziemi dobrzyńskiej

Spływ warto zacząć w okolicach Sierpca, jednego z najstarszych miast tej części Mazowsza – prawa miejskie otrzymał już w 1322 roku. Dziś kojarzy się przede wszystkim z Muzeum Wsi Mazowieckiej, jednym z największych skansenów w Polsce. Powstałe w latach 70. XX wieku muzeum odtwarza całą mazowiecką wieś: rzędówkę chłopskich zagród, dwór z parkiem, karczmę, kuźnię i drewniany kościół z dzwonnicą. Drewniane chałupy i wiatraki pokazują, jak wyglądało życie na wsi jeszcze sto lat temu – nie przypadkiem kręcono tu sceny do wielu polskich filmów i seriali historycznych.

Brudzeński Park Krajobrazowy – królestwo meandrów

W dolnym biegu Skrwa wpływa na teren Brudzeńskiego Parku Krajobrazowego, najcenniejszego przyrodniczo fragmentu całej trasy. Park utworzono w 1988 roku; obejmuje przyujściowy odcinek rzeki wraz z lasami Brwilna, Brudzenia i Sikorza oraz polodowcową rynnę z Jeziorami Józefowskimi.

Rzeka wcina się tu głęboko w polodowcową dolinę i tworzy malowniczy przełom z licznymi zakolami. Wysokie skarpy porastają lasy liściaste i mieszane, a krajobraz bardziej przypomina pojezierza północy niż stereotypowe, równinne Mazowsze – nie bez powodu okolicę nazywa się czasem Mazowiecką Szwajcarią. To także ważna ostoja ptaków: gniazdują tu między innymi bocian czarny, zimorodek, trzmielojad i derkacz, a w dolinie żyją bobry, wydry i liczne płazy.

W sąsiedztwie – Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy

Sama Skrwa przecina głównie Brudzeński Park, ale warto wiedzieć, że nieopodal, na lewym brzegu Wisły, rozciąga się Gostynińsko-Włocławski Park Krajobrazowy – kraina kilkudziesięciu polodowcowych jezior otoczonych sosnowymi lasami, pozostałość po ostatnim zlodowaceniu. To jeden z tych zakątków środkowej Polski, które zaskakują każdego, kto wyobraża sobie ten region wyłącznie jako równinę.

Płock – stolica Polski sprzed Warszawy

Spływ kończy się w Płocku, jednym z najstarszych i najważniejszych miast w dziejach Polski. Na przełomie XI i XII wieku, w latach 1079-1138, za panowania Władysława Hermana i Bolesława Krzywoustego, Płock był faktyczną stolicą państwa – prawa miejskie uzyskał wcześniej niż Kraków, Poznań czy Wrocław.

Sercem miasta jest Wzgórze Tumskie. Stoi na nim romańska katedra z XII wieku, największa romańska budowla w Polsce, a w niej spoczywają Władysław Herman i Bolesław Krzywousty. To jeden z najcenniejszych zespołów zabytkowych w kraju. Płock robi szczególne wrażenie od strony wody – wysoka skarpa wiślana wznosi się kilkadziesiąt metrów nad rzeką i należy do największych form tego typu nad Wisłą. Po kilku dniach w cieniu lasów i meandrów Skrwy widok szerokiej Wisły i historycznej panoramy miasta jest spektakularnym zakończeniem wyprawy.

Skrwa Prawa oferuje jeden z najbardziej leśnych i naturalnych krajobrazów środkowej Polski. Głębokie doliny, przełomy, meandry i bogata fauna sprawiają, że – mimo wymagającego charakteru, a może właśnie dzięki niemu – od lat pozostaje ulubionym szlakiem kajakarzy szukających prawdziwego kontaktu z przyrodą.