Na zdjęciu: członkowie Polskiego Klubu Wioślarskiego w Gdańsku przy klubowej przystani na Polskim Haku, około 1930. Autor nieznany, Biblioteka Gdańska PAN, domena publiczna.
Stanisław Sławski, prawnik z Poznania, który przyjechał do Gdańska jako delegat resortu sprawiedliwości, rzucił w 1921 roku pomysł polskiego klubu wioślarskiego w Wolnym Mieście. 8 maja 1922 roku w siedzibie Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych zawiązał się komitet organizacyjny, a Sławski został prezesem. Był to pierwszy polski klub sportowy w Wolnym Mieście Gdańsku.
Przystań otwarto 9 sierpnia 1924 roku na wydzierżawionym skrawku Polskiego Haka, od strony Martwej Wisły. Poświęcono wtedy pięć łodzi: „Jaskółkę”, „Prezydenta”, „Ministra”, „Gdańsk” i „Kraków”. Studenci jechali tu z Politechniki we Wrzeszczu tramwajem albo pociągiem 45 minut w jedną stronę. Klub przyjmował też wycieczki spływające Wisłą do morza. Michał Lipawski, który dopłynął na Polski Hak kajakiem, opisał w 1930 roku szereg opuszczonych baraków na cyplu, przypominających wymarłe miasto. Łodzie zostawił w hali klubu.
Gdańskie władze nie ułatwiały klubowi życia. W 1926 roku Senat Wolnego Miasta zakazał umieszczania herbu Gdańska w klubowym godle. Polscy wioślarze nie mieli dostępu do toru na Martwej Wiśle. Od 1938 roku ich regaty odbywały się w asyście policji. Na uroczystości w klubie w 1926 roku Jakub Klonowski wzniósł toast za współpracę wioślarzy polskich i niemieckich. Odpowiedzieli mu senator Janson z klubu „Victoria” i Claassen, prezes Danziger Ruder-Verein.
Pierwsze zwycięstwo czwórka klubu odniosła w sierpniu 1925 roku na regatach ogólnopolskich w Bydgoszczy. Jesienią tego roku Sławski wyjechał z Gdańska. Klubem kierowali potem kolejno komandor podporucznik Borys Mohuczy, inżynier Ignacy Czerniewski i Józef Weyers. Prasa z 1926 roku nazywa prezesem także Stefana Grabskiego.
Dzierżawa na Polskim Haku skończyła się w 1931 roku. W czerwcu 1934 roku klub otworzył nowy drewniany dom nad kanałem Motławy, przy dawnej Steindamm, dziś ulicy Kamienna Grobla. Przed wojną klub liczył 112 członków.
We wrześniu 1939 roku Niemcy przejęli mienie klubu i aresztowali część działaczy. Co najmniej 38 członków zginęło w czasie wojny. Stanisław Sławski zmarł 9 marca 1943 roku w Auschwitz. Drewniany dom przy Kamiennej Grobli nie przetrwał wojny. Według Wikipedii wioślarze po wojnie otworzyli sekcję w klubie „Gedania”, z której wyrosło działające dziś Gdańskie Towarzystwo Wioślarskie „Gedania”.
Źródła
Ten wpis przygotowaliśmy na podstawie 14 źródeł.
- J. Daniluk, Przystań polskich wioślarzy w Gdańsku (1934-39)
9 sierpnia 1924 r. oficjalnie otworzył własną przystań na wydzierżawionym fragmencie Polskiego Haka
· przystanie, AZS, Bałtyk, 38 ofiar
- J. Daniluk, 100 lat temu założono polski Klub Wioślarski w Wolnym Mieście Gdańsku (trojmiasto.pl)
38 członków zmarło w niemieckich obozach czy więzieniach
· data 8 V 1922, prezesi, Sławski
- Tygodnik Sportowy 1936 nr 26
Gdański Klub Wioślarski (osady trenowane przez p. Drewka z Bydgoszczy)
· trener Drewek
- GTW Gedania – Wikipedia
1948-1950: Section within Klubu Sportowego "Gedania" (streszczenie)
· następca
- „Sport Wodny” – lista PZTW (1930)
Klub Wioślarski
· obecność na liście członkówstworzenie nowej organizacji polskiej na […] wrogim dla nas, terenie Wolnego Miasta było czynem wysoce państwowotwórczym
· Kronika PZTW: założenie klubu na Wolnym Mieście „czynem wysoce państwowotwórczym”
- „Sport Wodny” – lista PZTW (1936)
Klub Wioślarski
· obecność na liście członków
- „Sport Wodny” – lista PZTW (1938)
Klub Wioślarski
· obecność na liście członków
- pbc.gda.pl
Dziesięciolecie Klubu Wioślarskiego w Gdańsku Założony 8 maja 1922 r.
· rok założeniadnia 9 sierpnia 1924 roku w obecności przedstawicieli polskich władz, Polonji Gdańskiej, delegatów polskich tow. wioślarskich odbyło się uroczyste otwarcie przystani
· Otwarcie przystani na Polskim Haku z poświęceniem pięciu łodzi; pierwszy sezon – 30 członków, 362 wyjazdyNa regatach Ogólnopolskich 2 i 3 sierpnia 1925 w Bydgoszczy odniesiono pierwsze zwycięstwo w czwórkach.
· Pierwsze zwycięstwo (czwórki) na regatach ogólnopolskich w BydgoszczyW październiku 1925 r. opuścił Gdańsk dr. Stanisław Sławski, główny promotor sprawy klubu i jego prezes od chwili powstania.
· Wyjazd prezesa Sławskiego z GdańskaW czerwcu roku 1928 na regatach międzyklubowych w Krakowie czwórka zdobyła pierwszą nagrodę.
· Zwycięstwo czwórki na regatach w KrakowieW sierpniu 1930 roku K. Wioślarski gościł spływ Kanoistów czeskich.
· Klub gości spływ kanoistów czeskichWobec zakończenia się dzierżawy obecnego siedliska klubu na t. zw. Haku Polskim, zarząd […] dąży od wiosny roku 1931 do zdobycia nowego siedliska.
· Koniec dzierżawy na Polskim Haku, starania o nowe siedlisko; 6 IX 1931 drugie polskie regaty międzykluboweProgram uroczystości 10-lecia rozpoczęło nabożeństwo w kościele św. Stanisława we Wrzeszczu. O godz. 12. rozpoczęła się Akademja w sali Domu Polskiego.
· Obchody 10-lecia: nabożeństwo w kościele św. Stanisława we Wrzeszczu, akademia w Domu Polskimdr. Stanisław Sławski, główny promotor sprawy klubu i jego prezes od chwili powstania
· dr Stanisław Sławski – inicjator i prezes od założenia; później prezes honorowyDnia 12 lutego b. r. wybrano poraz czwarty prezesem p. inż. Czerniewskiego.
· inż. Ignacy Czerniewski – prezesP.p. Bronisław Budzyński, Zygmunt Baliński, Erazm Czarnecki, Mieczysław Czyżewski, Ludwik Jurkiewicz i Władysław Wirt otrzymali dyplomy członków założycieli
· Członkowie założyciele (dyplomy 1932) – Bronisław Budzyński, Zygmunt Baliński, Erazm Czarnecki, Mieczysław Czyżewski, Ludwik Jurkiewicz, Władysław Wirtp. Wojciech Włóczewski (naczelnik przystani)
· Wojciech Włóczewski – naczelnik przystaniSekretarz p. F. Maciejewski mówił następnie o całokształcie działalności klubu
· F. Maciejewski – sekretarzłącznie z jazdą tramwajem lub pociągiem droga trwa 45 min. w jedną stronę
· Z przystani na Polskim Haku do Politechniki we Wrzeszczu 45 min tramwajem lub pociągiemKlub Wioślarski jest tu poto żeby przy ujściu polskiej Wisły istniała przystań dla wielkiej liczby wycieczek, które dążą ku morzu
· Przystań jako „oaza” dla wycieczek spływających Wisłą do morza3 lipca 1927 roku na międzynarodowych regatach w Bydgoszczy startowały dwie czwórki i jedynka wyścigowa
· 1927 regaty międzynarodowe w Bydgoszczy: dwie czwórki i jedynka; nagrody „Sportu Wodnego” i wiceprezesa BTW Musiałabywa, że przemoc języka niemieckiego wygnała z ust język ojczysty
· Klub jako narzędzie spajania Polonii – część gdańszczan straciła język polski
- zawszepomorze.pl
Stanisław Sławski... rzucił pomysł... by założyć w Gdańsku polski Klub Wioślarski
· Inicjatywa dr. Stanisława Sławskiego8 maja w siedzibie Dyrekcji Okręgowych Kolei Państwowych zawiązał się tymczasowy komitet organizacyjny
· Komitet organizacyjny w siedzibie Dyrekcji Okręgowej Kolei PaństwowychOd 1934 roku KW miał nową przystań na kanale Motławy przy Steindamm 24, czyli obecnej ul. Kamienna Grobla
· Nowa przystań na kanale Motławy przy Steindamm 24 (ul. Kamienna Grobla)Na czele Klubu było czterech prezesów. Wspomnianego już Stanisława Sławskiego, potem komandora podporucznika Borysa Mohuczego
· Borys Mohuczy (kmdr ppor.) – drugi prezes (wg Mauksa)następnie inż. Ignacego Czerniewskiego, po nim zaś Józefa Weyersa
· Józef Weyers – czwarty prezes (wg Mauksa)Klub dysponował wówczas pierwszymi pięcioma łodziami: Jaskółka, Prezydent, Minister, Gdańsk i Kraków
· Pierwsze łodzie (1924): „Jaskółka”, „Prezydent”, „Minister”, „Gdańsk”, „Kraków”Na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych KW miał średnio około 100 członków
· Średnio ok. 100 członków na przełomie lat 20. i 30.Polski KW działał do 1939 r., wielu jego działaczy Niemcy aresztowali. Co najmniej 38 z nich zginęło w latach II wojny światowej
· Działacze aresztowani przez Niemców; co najmniej 38 zginęło
- pbc.gda.pl
Chrzestnym pierwszej "Wisła" był p. poseł dr. Panecki, drugiej "Filister" p. radca Zalewski, trzeciej "Murzyn" p. komandor Jacynicz
· Uroczystość na przystani: podniesienie bandery, chrzest łodzi „Wisła”, „Filister”, „Murzyn”; prezes Grabskiaby z tej placówki polskiego sportu wodnego, która nara[z]ie jest murzynem pod względem sukcesów wioślarskich - zdobyli na tym Murzynie nagrody
· Łódź „Murzyn” – żartobliwy toast komandora Jacynicza o klubie bez sukcesówdruh Klonowski, wznosząc toast na przyjazną współpracę wioślarzy polskich z niemieckimi, na co odpowiedział mu w ciepłych słowach prezes Danziger Ruder-Vereinu p. Claassen
· 1926: toast na współpracę z Niemcami – przemawiali senator Janson (RC „Victoria”) i prezes Danziger Ruder-Verein Claassen
- wbc.poznan.pl
I wiceprezes i naczelny kapitan - Wańkowicz Witold
· Witold Wańkowicz – I wiceprezes i naczelny kapitan; zasługi dla poziomu sportowegoZarząd ścisły: prezes-dr. Sławski Stanisław, sekretarz - Klonowski Jakób, skarbnik-Czyżewski Mieczysław.
· Zarząd 1925 – Jakub Klonowski (sekretarz), Mieczysław Czyżewski (skarbnik), dr Szczepan Pilecki, Józef Buczyński, kpt. Górski (naczelnik przystani), Jan Wakier, Franciszek Foszer
- pbc.gda.pl
z największą troskliwością i starannością opiekował si[ę] załogą B. T. W., stawiając jej nietylko szałas, ale również motorówkę
· 1926: gościnność wobec załogi BTW na regatach gdańskich (szałas, motorówka)
- wbc.poznan.pl
Osady klubu wezmą udział w międzynarodowych regatach, urządzanych przez miejscowy klub niemiecki.
· 1925: start w regatach międzynarodowych klubu niemieckiego w Gdańsku
- M. Lipawski, „Sport kajakowy”, Lwów 1930 (nasza baza, OCR)
Przyjął nas Pol. Klub Wiośl., który założył swą siedzibę na cyplu „Polski Hak”. Szereg opuszczonych baraków
· Polski Hak 1930
Bądźmy w kontakcie
Widzisz błąd albo masz zdjęcie, kronikę, wspomnienie? Napisz na adres czesc@stanwody.org.