Płockie Towarzystwo Wioślarskie

Na zdjęciu: grupa wioślarzy płockich w 1886 roku. Autor nieznany, archiwum Płockiego Towarzystwa Wioślarskiego, domena publiczna.

W 1882 roku kilku młodych Płocczan założyło dla żartu „państwo Zuluskie”. Ich pierwsza czterowiosłowa łódź nazywała się „Zulus” i zbudował ją najpewniej szkutnik Małkowski w Radziwiu. Wkrótce doszły łodzie „Płocczanka” i dwuwiosłówka Mariana Kozarskiego. W sierpniu tego roku przypłynęli do Płocka wioślarze z Warszawy, a kronika z 1925 roku pisze, że ich najazd wstrząsnął starym grodem. Towarzystwo liczy dziś swoje lata od 1882 roku, przedwojenne listy związku podawały rok 1884.

Kółka nie dało się zarejestrować bez zgody władz rosyjskich. W 1884 roku „Zulusi” popłynęli parowcem „Syrena” na uroczystości w twierdzy Modlin. Kazimierz Staszewski, jeden z nich, wspominał po latach, że car Aleksander III podszedł do wioślarzy i powiedział: „pozdrawiam was, płoccy wioślarze”. Według Staszewskiego to otworzyło drogę do legalizacji.

Statut zatwierdził w marcu 1885 roku generał Orżewski, a 3 maja w sali Resursy Miejskiej akt założenia podpisało 58 osób (inne źródło podaje 52). Pierwszym prezesem został Zbigniew Woźnicki, właściciel majątku Woźniki. Statut napisali adwokaci Ludwik Lewinsohn, Witosław Grzebski, Jan Ligowski i Marceli Cieszewski.

Przystanie pływały po Wiśle, pierwszą, na pontonach, otwarto według Wikipedii w czerwcu 1885 roku. W 1894 roku gubernator Janowicz zamknął lokal towarzystwa w mieście, bo zarząd odmówił wprowadzenia rusyfikacyjnej ustawy. Do końca 1906 roku członkowie spotykali się w konspiracyjnych „dziurkach”. Wianki, które urządzało towarzystwo, były w praktyce demonstracją narodową.

W listopadzie 1913 roku przystań spłonęła razem z dużą częścią łodzi, a wojna zabrała ludzi do wojska. Od 1919 roku towarzystwo odbudowywało się od zera i do 1923 roku było jedyną organizacją sportową w Płocku. Nową przystań otwarto w maju 1922 roku.

W 1926 roku czwórka półwyścigowa towarzystwa wygrała na regatach związkowych w Bydgoszczy. W 1932 roku Juliusz Kawiecki i Stanisław Łukaszewski zdobyli w dwójce bez sternika pierwsze w historii płockiego sportu mistrzostwo Polski. Kawiecki, wiceprezes i szlakowy, organizował też w Płocku regaty.

Jubileusz pięćdziesięciolecia towarzystwo obchodziło w lipcu 1937 roku akademią w Teatrze Miejskim, mszą w katedrze i regatami, na które zgłosiło się 12 klubów. Komisja sędziowska nie przyjęła wtedy zgłoszenia żydowskiego klubu wioślarskiego z Kalisza. Towarzystwo miało 109 członków i 26 łodzi.

W sierpniu 1939 roku zaprosiło kluby z Płocka, Wyszogrodu i Sierpca na regaty „Pierwszy Krok Wioślarski”, zaplanowane na 3 września. Obiecało wypożyczyć łodzie.

W czasie wojny sprzęt towarzystwa został zniszczony. W 1945 roku Juliusz Kawiecki szukał łodzi na poniemieckich przystaniach nad Odrą, w Elblągu i w Gdańsku. Jeszcze tego roku w Płocku odbyły się pierwsze zawody. W 1949 roku władze nakazały klubowi wejść do „Budowlanych”. Pod koniec lat 50. stanął ośrodek na lądzie, u podnóża skarpy wiślanej, dziś przy ulicy Juliusza Kawieckiego.

Od 1963 roku trener Bohdan Karwowski budował płocką szkołę wioślarstwa. W 1980 roku Grzegorz Stellak zdobył w Moskwie brązowy medal olimpijski w czwórce ze sternikiem. W Barcelonie w 1992 roku brąz w tej samej konkurencji zdobyła osada, w której płynęli wychowankowie klubu Wojciech Jankowski, Jacek Streich i Tomasz Tomiak, a sterował Michał Cieślak. Według Wikipedii od 1996 roku klub znów nazywa się Płockie Towarzystwo Wioślarskie, bez członu „Budowlani”.