Barycz: kajakiem przez Dolinę Baryczy i największe stawy rybne Polski

Barycz to nizinna rzeka na pograniczu Dolnego Śląska i Wielkopolski, prawy dopływ Odry długi na blisko sto czterdzieści kilometrów. Zaczyna się w bagnach na wschód od Ostrowa Wielkopolskiego, płynie na zachód i uchodzi do Odry pod Głogowem, przez całą drogę niemal bez spadku. Dla kajakarza znaczy to trasę bez bystrzy i naturalnych progów, za to pełną meandrów, nadbrzeżnych olch i widoków na podmokłe łąki. Rzeka przecina przy tym jeden z największych kompleksów stawów rybnych w Europie, na które – o czym warto pamiętać – nie wolno wypływać kajakiem.

Karta rzeki

Barycz

Odolanów → ujście do Odry · 4 odcinki

Trasa: łatwa

~120 km

szlak kajakowy

4

odcinki

wiele

przenosek

2

przystanie i slipy

1. 01Odolanów – Milicz~36 km
2. 02Milicz – Żmigród~31 km
3. 03Żmigród – Wąsosz~19 km
4. 04Wąsosz – ujście do Odry~38 km

Biwaki, kempingi, przystanie i slipy:
punkty z mapy w pasie 250 m od szlaku.

Rzeka i stawy to dwie różne rzeczy

Stawy Milickie są rezerwatem przyrody, który zwiedza się z lądu, po wyznaczonych szlakach pieszych i rowerowych lub podziwia z wież i pomostów widokowych. Kajakowy szlak biegnie samą rzeką, która stawy jedynie mija.

Na odcinku, gdzie koryto ociera się o północny kraniec rezerwatu, w rejonie Lelikowa i Sławoszowic, obowiązuje prosta zasada: wszelkie przenoski i wysiadanie z kajaka odbywają się po prawym brzegu. Lewy to już trzcinowiska rezerwatu – teren pod ścisłą ochroną, na który się nie schodzi. Nie wpływa się też w żadne boczne odnogi ani kanały prowadzące w stronę stawów – prowadzą na teren objęty ochroną, a spływ przez rezerwat bez zezwolenia jest łamaniem prawa.

Wielkie stawy i milicki karp

Stawy w dolinie zakładali cystersi już od XIII wieku, a dziś milicki kompleks jest największym w Polsce i jednym z największych w Europie ośrodkiem hodowli karpia. Tworzy go ponad dwieście osiemdziesiąt stawów o łącznej powierzchni około siedemdziesięciu siedmiu kilometrów kwadratowych, rozłożonych w rozszerzeniach doliny pod Miliczem i Żmigrodem. Od 1963 roku obejmuje je rezerwat, a hodowlana tradycja sięga tu średniowiecza; co roku Milicz świętuje ją Świętem Karpia Milickiego. Same stawy zwiedza się z lądu, kajak trzyma się rzeki, która je mija.

Leniwy nurt

Barycz ma jeden z najmniejszych spadków spośród polskich rzek, więc woda niesie kajak tylko nieznacznie – większość drogi pokonuje się dzięki pracy wiosłem. Wzamian rzeka jest łatwa i wyrozumiała: nie ma tu wartkiego nurtu, który znosiłby na przeszkody. Latem, przy niskim stanie, bywa za to płytko, a w korycie trafiają się zatory z powalonych drzew – jeden z nich znany jest choćby spod Biedaszkowa. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualny stan wody, bo od niego zależy, czy trasą płynie się gładko, czy z częstym spychaniem kajaka z płycizn.

Jazy i przenoski

Na szlaku jest kilkanaście jazów, przy których trzeba wysiąść i przenieść kajak – zwykle na kilkadziesiąt metrów. Brzeg przenoski bywa różny przy różnych jazach; na miejscu wskazują go tabliczki, a jedyny sztywny wyjątek to odcinek przy rezerwacie, gdzie zawsze schodzi się na prawy brzeg. Jest tu też jaz otwarty, który z pozoru dałoby się ominąć bez przenoski – bezpieczniej jednak potraktować każdy próg jako potencjalnie niebezpieczny i ocenić go z brzegu, zanim się podpłynie.

Od Odolanowa po ujście do Odry

Barycz łatwo podzielić na kilka jednodniowych odcinków. Popularny początek to okolice Odolanowa, skąd rzeka prowadzi na zachód, przez Milicz w sercu doliny, dalej do Żmigrodu, potem przez Wąsosz, aż po ujście do Odry pod Wyszanowem. Wygodne odcinki jednodniowe wyznaczają miejscowości z dostępem do wody: krótszy, spokojny fragment spod Milicza w stronę Sułowa liczy około dziesięciu kilometrów, a kolejne odcinki, ku Żmigrodowi i Wąsoszowi, są dłuższe, ale wciąż łagodne.

Ptaki nad wodą

Dolina Baryczy jest chroniona jako park krajobrazowy utworzony w 1996 roku i objęta europejską siecią Natura 2000 jako obszar specjalnej ochrony ptaków. Stawy – rezerwat powstały w 1963 roku – uchodzą za jeden z cenniejszych ośrodków ornitologicznych w Europie: gniazduje tu i odpoczywa w przelotach mnóstwo gatunków wodnych, od kaczek i perkozów po żurawie i gęsi. Z kajaka widać skraj tego świata – nadbrzeżne szuwary, czaple stojące w płyciznach, klucze ptaków nad łąkami – ale samo serce ptasiego raju, czyli stawy, ogląda się z brzegu.

Milicz i Żmigród

Dolinę znaczą dwa miasteczka nad samą rzeką. W Miliczu stoją ruiny czternastowiecznego zamku książąt oleśnickich i klasycystyczny pałac z końca XVIII wieku, a wokół niego rozłożył się najstarszy na Śląsku park w stylu angielskim, założony około 1800 roku. Żmigród lokowano jeszcze wcześniej, w 1253 roku, w miejscu brodu na Baryczy; z jego dziejów najgłośniejszy jest rok 1813, gdy w tutejszym pałacu Hatzfeldów król Prus spotkał się z carem Rosji i podpisano protokół wymierzony przeciw Napoleonowi. Dziś pałac stoi w ruinie, w otoczeniu parku.

Zanim wypłyniesz

Kamizelkę załóż i dopasuj jeszcze na brzegu. Przed wyjazdem rozpisz sobie jazy i miejsca przenosek, a start i metę dobierz tak, by po drodze mieć możliwość powrotu; na dłuższych trasach transport na start i z mety zorganizuj lądem. Trzymaj się koryta rzeki i nie zbaczaj w stronę stawów. Barycz to dobry wybór na spokojny, rodzinny spływ w niespieszne wakacyjne dni – pod warunkiem, że woda nie jest zbyt niska.

Zobacz szlak na interaktywnej mapie Kliknij, aby wczytać mapę z narysowanym przebiegiem trasy