Jezioro Pluszne: cicha, głęboka woda Warmii

Na południe od Olsztyna, w otoczeniu lasów gminy Stawiguda, leży jedno z najgłębszych i najczystszych jezior w okolicach Olsztyna – Pluszne Wielkie. Nad jego południowym brzegiem stoi wieś Pluski, od której akwen bierze potoczną nazwę. To duża, otwarta woda, a zarazem strefa ciszy, więc zamiast warkotu motorówek usłyszysz tu głównie plusk wiosła i ptaki.

Karta jeziora

Pluszne

Warmia

Trudność: umiarkowana

ok. 908 ha

powierzchnia

52 m

największa głębokość

ok. 8,75 km

długość jeziora

3

wyspy

3

miejsca startu

4

punkty do odwiedzenia

1. Miejsca startu
2. APrzystań i plaża w Pluskach
3. BMarina Zielonowo
4. CPrzystań OSW Perkoz

1. Punkty do odwiedzenia
2. 1Spokojna pętla przy Pluskach
3. 2Zalesiona wyspa (rezerwat)
4. 3Dzikie, wąskie plosa północne
5. 4Kanał Swaderki ku Marózce

Jezioro Pluszne: co to za woda

Pluszne Wielkie to jezioro morenowe o powierzchni ponad 900 hektarów (ok. 908 ha) – drugie co do wielkości na Pojezierzu Olsztyńskim. Ciągnie się z południa na północ na blisko 8,75 km, przy szerokości dochodzącej do 1,9 km, a jego mocno urozmaicona linia brzegowa liczy około 30 km i tworzy siedem półwyspów oraz liczne zatoki. To woda głęboka: maksymalnie 52 m, średnio niemal 15 m, co stawia Pluszne wśród najgłębszych jezior regionu. Woda jest bardzo czysta (II klasa), a na plosie naprzeciw Pluski leży zalesiona wyspa o powierzchni około 4,7 ha; są też dwie mniejsze, otoczone szuwarami. To jezioro typu sielawowego – żyją w nim m.in. sielawa, sieja, szczupak, leszcz, węgorz, okoń i płoć.

Strefa ciszy – dlaczego to ważne dla kajakarza

Na Plusznem obowiązuje strefa ciszy: obowiązuje zakaz używania jednostek pływających z silnikami spalinowymi (uchwała Rady Powiatu w Olsztynie); zakaz nie dotyczy napędu elektrycznego, więc w praktyce jezioro należy do kajaków, desek SUP, żaglówek i cichych silników elektrycznych. Dla wiosłującego to najlepsza możliwa wiadomość – brak fali od motorówek, spokój i przyroda tuż przy burcie. Brzegi są w większości mało zarośnięte i dostępne: południowe wysokie, miejscami strome, zachodnie pagórkowate, pozostałe płaskie.

Co robić na jeziorze

Pluszne to woda do spokojnego, całodniowego pływania. Kajakiem albo SUP-em najlepiej trzymać się urozmaiconej linii brzegowej – zaglądać do zatok, opływać półwyspy i podpłynąć pod zalesioną wyspę. Amatorzy żagli mają tu miejsce do halsowania na otwartym plosie, a wędkarze – sielawowe łowisko. Latem kusi kąpiel w czystej wodzie i biwak na brzegu. Jeśli cenisz ciszę i przyrodę, wypłyń wcześnie rano albo pod wieczór, gdy woda się wygładza.

Gdzie wypożyczyć sprzęt i wodować

Bazą nad jeziorem jest Przystań Pluski we wsi Pluski, około 20 km na południe od Olsztyna. Wypożyczysz tam kajaki, deski SUP, żaglówki, rowery wodne, łodzie wędkarskie i motorówki elektryczne; przystań obsługuje też spływy i wyprawy SUP-owe wraz z transportem sprzętu i uczestników. Na miejscu można zwodować własną łódź, rozpalić grilla lub ognisko i skorzystać z zaplecza. W okolicy działają również inne ośrodki, domki i pola namiotowe.

Bezpieczeństwo na dużej wodzie

Kamizelkę załóż i dopasuj jeszcze na brzegu. Jezioro rządzi się innymi prawami niż rzeka: na otwartej wodzie największym zagrożeniem jest wiatr, który na dystansie kilku kilometrów rozpędza krótką, męczącą falę – zwłaszcza wzdłuż osi północ–południe. Przed wypłynięciem sprawdź prognozę, a przy silniejszym wietrze trzymaj się brzegu i nie przeprawiaj się na drugą stronę. Więcej piszę w poradniku o bezpieczeństwie na wodzie.

Jak pływać kajakiem po jeziorze? Dowolnie, byle z zachowaniem wszelkich zasad bezpieczeństwa. Płyniesz tak, jak Ci wygodnie – sam wybierasz drogę i cel. Nie ma tu drogi, koryta ani kursu, którego musisz się trzymać. Uważaj jedynie na przeszkody naturalne i innych ludzi na wodzie. Dostosuj się do warunków pogodowych.

Trasy na jeziorze

Pluszne nie ma oznakowanego szlaku z podziałem na odcinki, jak rzeka – trasę układasz sam, zależnie od pogody i sił. Poniżej kilka pomysłów: od spokojnej pętli przy brzegu w Pluskach, przez przeprawę na wyspę, po całodniowe okrążenie jeziora. Mapa poniżej pokazuje sam akwen, ale zaznaczyłem na niej kluczowe punkty opisane w pomysłach na trasy.

Zobacz okolicę na interaktywnej mapie Kliknij, aby wczytać mapę – trasy na jeziorze, brzegi i pogoda

Dalej wodą: Kanał Swaderki i Marózka

Pluszne nie kończy przygody na własnym brzegu. Kanał Swaderki łączy je z rzeką Marózką, a ta – dalej z Łyną. Dla eksploratorów i packrafterów to zaproszenie do dłuższej, dzikiej wyprawy. Sam kanał w większości przepłyniesz; przy jazie konieczna jest krótka przenoska – warunki sprawdź na miejscu, bo kanał bywa zarośnięty i płytki. Dalej wąska, leśna Marózka bywa płytka i miejscami wymaga dłuższych przenosek, więc planuj taką trasę na własną rękę.

Przyroda i okolica

Jezioro otaczają zwarte lasy Równiny Olsztynka, a cisza i czysta woda sprzyjają ptakom oraz rybom. Południowy, wysoki brzeg daje ładne widoki na plosa, a zalesione wyspy są ostoją spokoju. Poza Pluskami warto zajrzeć do pobliskiego Zielonowa i okolicznych leśnych osad; stąd blisko też do Olsztyna i dalej w głąb Warmii oraz sąsiedniej Puszczy Napiwodzko-Ramuckiej.

Zanim wypłyniesz, zajrzyj na mapę i sprawdź prognozę wiatru – na dużej wodzie to on decyduje o tym, jak daleko dopłyniesz i którędy bezpiecznie wrócić.