Na zdjęciu: Motława przy Długim Pobrzeżu w Gdańsku, pocztówka, przed 1930. Autor nieznany, Biblioteka Narodowa (Polona), domena publiczna.
Polski Klub Wioślarski w Gdańsku, po niemiecku Polnischer Ruder-Verein, powstał w 1922 roku i początkowo liczył 31 osób. Pierwszą przystań miał na Polskim Haku, terenie przyznanym Polsce. W 1932 roku, wobec niechęci władz miasta, musiał ją opuścić.
Klub kupił parcelę przy Grobli Kamiennej i 17 czerwca 1934 roku otworzył na niej nowy ośrodek. Korzystała z niego także sekcja wioślarska AZS polskich studentów gdańskiej politechniki.
Parcelę na Dolnym Mieście kupiono rok wcześniej. Przystań stanęła nad Nową Motławą pod numerem Steindamm 24. Budowa ruszyła późną zimą przy pomocy zaprzyjaźnionych inżynierów i urzędników oraz dzięki pracy samych członków klubu. „Gazeta Gdańska” pisała, że dom stanie na fundamencie o wymiarach 15,20 na 11,40 m: na parterze miał mieścić schron na łodzie, a na piętrze pokoje klubowe. Teren opadał ku kanałowi, gdzie zakotwiczono pływający pomost.
W dniu otwarcia w kościele Chrystusa Króla na Piaskowni poświęcono sztandar klubu ufundowany przez społeczność Warszawy. Stamtąd uczestnicy przeszli na Dolne Miasto. Tego samego dnia organizacje NSDAP urządziły w dzielnicy własne przemarsze. Za pierwszą przystań, po wypowiedzeniu dzierżawy, klub nie dostał guldena odszkodowania, bo przegrał sprawę w sądzie. We wrześniu 1939 roku Rzesza przejęła nową stanicę jako mienie polskie. Po drewnianym budynku nie został ślad. Co najmniej 38 członków klubu zginęło w czasie wojny.
Źródła
Ten wpis przygotowaliśmy na podstawie 2 źródeł.
- gdansk.gedanopedia.pl
zakupiono parcelę przy Grobli Kamiennej, z przeznaczeniem na przystań. Nowy ośrodek otwarto 17 VI 1934.
· adres, zbudowanaW 1922 założono w Gdańsku Polski Klub Wioślarski (PKW, „Polnischer Ruder-Verein e.V.”), do którego należało początkowo 31 osób. Miał przystań na obszarze przyznanego Polsce Polskiego Haka.
· pierwotny_wlasciciel, wcześniejsza przystańWobec niechęci władz miasta w 1932 Polski Klub Wioślarski został zmuszony do opuszczenia przystani na Polskim Haku.
· uwagi
- J. Daniluk, Przystań polskich wioślarzy w Gdańsku (1934–39)
w 1933 r. udało się zakupić fragment działki na Dolnym Mieście, przy Steindamm (ul. Kamiennej Grobli), a następnie uzyskać zgodę na budowę nowej, większej zresztą, od poprzedniej, przystani. Co zaskakujące, w żadnym z dotychczasowych opracowań, w tym także tych fundamentalnych dla historii polskiego sportu w Wolnym Mieście (Jerzy Gaj, Zarys historii polskiej kultury fizycznej w Wolnym Mieście Gdańsku , Warszawa-Poznań 1976 oraz Henryk Stępniak, Ludność polska w Wolnym Mieście Gdańsku 1920-1939 , Gdańsk 1991) nie ma informacji jednak o dokładnej lokalizacji tej drugiej, oddanej do użytku w 1934 r., przystani PKW na Dolnym Mieście. Tymczasem udało się ostatnio jej położenie nie tylko dokładnie określić (tutaj nieodzowna okazało się wsparcie Pana Jacka Górskiego z Opowiadaczy Historii!), ale również dotrzeć do kilku rzadkich (moim zdaniem dotąd niepublikowanych) zdjęć prezentujących drugą siedzibę PKW. Prezentowane są ona na końcu tekstu. Nowa przystań została zbudowana na wykupionym fragmencie parceli leżącym nad samą Nową Motławą przy Steindamm 24.
· siedzibaStanica powstała przy wydatnej pracy zaprzyjaźnionych inżynierów i urzędników, a także (a może przede wszystkim) pracy społecznej samych członków klubu. Jej budowa rozpoczęła się późną zimą 1934 r.
· siedzibaNa fundamencie tym o wymiarach 15,20 x 11,40 m. stanie dom Klubu na parterze, którego będzie schron na łodzie, a na pięterku pokoje klubowe.
· siedzibaOtwarcie przystani ( 17 czerwca 1934 r. ) było wielkim wydarzeniem i świętem nie tylko polskich „wodników”, ale i całej Polonii. Otwarcie połączono z inauguracją sezonu wioślarskiego (choć ten w Gdańsku zazwyczaj – w wykonaniu klubów niemieckich – miał miejsce w maju). Zaproszono gości – poza Komisarzem Generalnym RP czy prezesem Polskiej Rady Sportowej, działaczy z innych polskich organizacji, a także oficjeli z Warszawy i Torunia. Nie zabrakło także zaprzyjaźnionych klubów wioślarskich z Polski oraz reprezentacji niemieckich klubów z Gdańska. Pierwsza część uroczystości odbyła się w polskim kościele Chrystusa Króla na Piaskowni, gdzie m. in. poświęcono ufundowany przez społeczność Warszawy sztandar PKW.
· innePewną rysą na całości były naprędce zorganizowane przez organizacje NSDAP (HJ i Służbę Pracy) przemarsze Dolnym Miastem, które miały ewidentnie charakter kontrmanifestacji.
· innedokładnie: 9 sierpnia 1924 r.) oficjalnie otworzył własną przystań na wydzierżawionym fragmencie Polskiego Haka, od strony Martwej Wisły. PKW rozwijał się dość pomyślnie. W jego strukturach znalazła się (w 1925 r.) sekcja wioślarska AZS-u, a także (w 1926 r.) sekcja KS „Bałtyk”. O ile w momencie utworzenia klub liczył 31 członków, o tyle po trzech latach – 80, w 1930 r. – 104, w 1932 r. – 92, a 1938 r. – 112. Klub występował nie tylko na zawodach wewnątrz Wolnego Miasta, ale także w Polsce – często w Tczewie, Bydgoszczy, Warszawie. Odnosił także sukcesy. Od 1930 r. obchodził tradycyjne „wianki” w noc przesilenia letniego. Klub posiadał łącznie trzy sekcje: poza główną, wioślarską, także żeglarską (nie dysponowano jednak własnymi jachtami) oraz (utworzoną dopiero w 1938 r.) kajakarską. PKW działał do 1939 r., wielu jego działaczy, podobnie jak i całej Polonii, aresztowano. Co najmniej 38 z nich zginęło lub poległo w latach II wojny światowej. W swojej krótkiej, niespełna dwudziestoletniej historii PKW posiadał dwie przystanie. Pierwszą, wspomnianą, użytkował do 1932 r. Władze gdańskie wypowiedziały dzierżawę terenu, wskazując na potrzebę ich zagospodarowania na cele gospodarcze (najpewniej był to tylko pretekst, by utrudnić działalność polskim sportowcom). Sprawa oparła się o sąd, a ten ostatecznie wydał decyzję dla PKW negatywną. Co gorsza, klub nie otrzymał ani guldena odszkodowania z tytułu poniesionych strat (remonty, zabudowa nabrzeża).
· siedzibaJako mienie popolskie została we wrześniu 1939 r. przejęte bezprawnie przez Rzeszę Niemiecką. Nie jest znany los stanicy w latach II wojny światowej – czy była użytkowana przez któryś z konkurencyjnych, niemieckich klubów wioślarskich (te w praktyce działały aktywnie do 1942 r.), a może przez którąś z nazistowskich organizacji (SA czy HJ), które przecież też miały swoje sekcje „wodniaków”..? A może pełniła jeszcze inne funkcje..? Drewniany obiekt nie przetrwał (wszystko na to wskazuje) działań wojennych w 1945 r. i dziś praktycznie nie ma po nim już żadnego śladu.
· wojnaCo najmniej 38 z nich zginęło lub poległo w latach II wojny światowej.
· wojna
Bądźmy w kontakcie
Widzisz błąd albo masz zdjęcie, kronikę, wspomnienie? Napisz na adres czesc@stanwody.org.