Pilica: Przedbórz – Warka

Pilica – najdłuższy lewy dopływ Wisły

Pilica liczy 319 km i jest najdłuższym lewym dopływem Wisły, który w całości płynie w granicach Polski (dorzecze 8341 km²). Dla kajakarzy szczególnie atrakcyjny jest dolny i środkowy odcinek: od Przedborza przez Sulejów, Inowłódz, Spałę i Tomaszów Mazowiecki aż po ujście do Wisły pod Warką. To szlak, który można pokonywać etapami przez wiele sezonów, bo niemal każdy fragment ma własny charakter.

Większość kajakarzy wybiera odcinki liczące od 50 do 150 km. Pilica pozwala i na jednodniowe wycieczki, i na tygodniowe wyprawy z biwakiem nad rzeką. Dzięki licznym miejscowościom, przystaniom i polom namiotowym logistyka jest prosta.

Pod względem trudności to jedna z najbardziej przyjaznych dużych rzek kajakowych w Polsce. Nurt jest spokojny, koryto szerokie, a przeszkód niewiele. Największym wyzwaniem bywają długie dystanse, wiatr na otwartych odcinkach oraz omijanie piaszczystych łach przy niskim stanie wody. Przed spływem warto sprawdzić aktualny stan wody.

Przyroda – lasy, wydmy i piaszczyste plaże

Pilica jest wyjątkowa, bo łączy cechy dużej rzeki nizinnej z krajobrazami przypominającymi dziksze zakątki kraju. W wielu miejscach płynie szeroką doliną otoczoną lasami, wydmami i piaszczystymi plażami – latem łatwo znaleźć miejsce na postój, kąpiel czy biwak.

Przyrodniczo należy do najcenniejszych dolin rzecznych w Polsce. Na licznych wyspach i łachach gniazdują rybitwy rzeczne i białoczelne oraz sieweczki rzeczne. Nad wodą można obserwować zimorodki, czaple siwe, bieliki, błotniaki stawowe i bociany czarne. Brzegi porastają łęgi wierzbowe, sosnowe bory i rozległe trzcinowiska, a w wodzie żyją szczupaki, sandacze, sumy, bolenie, klenie i brzany.

Przedbórz – brama Pilicy

Jednym z najpopularniejszych miejsc startu jest Przedbórz, na pograniczu Wyżyny Przedborskiej i doliny Pilicy, przez wieki ważny punkt na szlakach handlowych z Małopolski na Mazowsze. To dobre miejsce, by zobaczyć, jak bardzo zmienia się rzeka: w górnym biegu Pilica płynie szybciej i przez bardziej urozmaicony teren, a im dalej na północ, tym bardziej staje się klasyczną rzeką nizinną.

Zalew Sulejowski i Sulejowski Park Krajobrazowy

Ważnym punktem na szlaku jest Zalew Sulejowski – sztuczny zbiornik z lat 70. XX wieku, utworzony jako rezerwuar wody dla aglomeracji łódzkiej, który szybko stał się też centrum żeglarstwa i turystyki. Powyżej i poniżej zalewu rozciąga się Sulejowski Park Krajobrazowy, chroniący rozległe lasy, wydmy śródlądowe i cenne fragmenty doliny Pilicy.

Spała – letnia rezydencja prezydentów

Kilkadziesiąt kilometrów dalej rzeka dociera do Spały. Najpierw polowali tu carowie Rosji, a po odzyskaniu niepodległości miejscowość stała się letnią rezydencją prezydentów II Rzeczypospolitej – bywał tu Ignacy Mościcki i najważniejsze postacie międzywojnia. Dziś Spała kojarzy się z lasami, sportem i turystyką, wciąż zachowując atmosferę dawnego uzdrowiska ukrytego w borach.

Inowłódz – romański skarb nad Pilicą

Niewiele miejscowości nad polskimi rzekami ma zabytek tak stary jak kościół św. Idziego w Inowłodzu. Romańska świątynia z przełomu XI i XII wieku należy do najstarszych w kraju, a jej fundację przypisuje się księciu Władysławowi Hermanowi. Nad miasteczkiem stoją też ruiny zamku Kazimierza Wielkiego. Przez stulecia Inowłódz był ważnym punktem przeprawowym przez Pilicę, na szlaku łączącym Mazowsze z Małopolską.

Puszcza Pilicka – lasy i wydmy

Znaczna część doliny przebiega przez rozległe kompleksy leśne określane mianem Puszczy Pilickiej, jednego z największych obszarów leśnych środkowej Polski. Między sosnowymi borami kryją się wydmy śródlądowe, torfowiska i starorzecza, a w lasach żyją jelenie, łosie, wilki i bobry. Dla wielu kajakarzy to właśnie ten fragment jest największą atrakcją szlaku.

Warka – gdzie Pilica spotyka Wisłę

Spływ najczęściej kończy się w okolicach Warki, gdzie Pilica wpada do Wisły. Miasto od wieków związane było z handlem rzecznym i sadownictwem – to właśnie tu leży jedno z największych zagłębi sadowniczych Europy, a wiosną dolina zamienia się w biało-różowy krajobraz kwitnących jabłoni. Samo ujście Pilicy do Wisły, z mozaiką wysp, łach i starorzeczy, należy do najcenniejszych przyrodniczo miejsc środkowej Polski.

Pilica łączy wszystko, czego wielu kajakarzy szuka na rzece – łatwy nurt, piaszczyste plaże, rozległe lasy, bogatą przyrodę i miejsca, w których historia przeplata się z krajobrazem. To dlatego od dziesięcioleci pozostaje jednym z najpopularniejszych szlaków kajakowych w Polsce.