Pisa
Wrota na Mazury: szeroka i spokojna Pisa prowadzi z Pisza nad jeziorem Roś do Narwi w Nowogrodzie, około 80-90 km dzikim, nieuregulowanym korytem. Łatwy szlak kajakowy na kilkudniową wyprawę z biwakiem – dobry na pierwszy raz.
Pisa – łatwy szlak kajakowy z Mazur nad Narew
Pisa łączy mazurskie jeziora z Narwią i bywa nazywana wrotami na Mazury. Wypływa z jeziora Roś w Piszu i po jakichś 80-90 km wpada do Narwi w Nowogrodzie. Płynie nieuregulowanym korytem, najpierw przez lasy Puszczy Piskiej, potem wśród łąk i piaszczystych równin Kurpiowszczyzny. Przy wypływie z Rosia ma około 20 metrów szerokości, przy ujściu ponad 30.
To rzeka szeroka i spokojna, bez zapór i sztucznych progów. Dobrze wchodzi początkującym, którzy chcą spróbować kilkudniowej wyprawy z biwakiem pod namiotem. Podobnie łagodna i rodzinna jest sąsiednia Krutynia.
Trasa spływu Pisą: Pisz – Nowogród
Pisa jest bardzo łatwa i mało uciążliwa – w skali trudności szlaków nizinnych to najniższy stopień, ZWA. Cały spływ z Pisza do Nowogrodu zajmuje 2-3 dni i dzieli się na cztery spokojne etapy. Rzeka niesie łagodnie, choć miejscami nurt przyspiesza i wymywa duże zakola – dzięki temu nie jest nudno, a wciąż płynie się bez stresu. Cały przebieg obejrzysz na interaktywnej mapie szlaku.
Cała trudność to dzikość rzeki. Koryto meandruje, a przez nurt bywają przewrócone drzewa, w dużej mierze robota bobrów; trzeba je ominąć albo pod nimi przepłynąć. Zapór, jazów ani elektrowni nie ma. Brzegi w górnym biegu są leśne i zacienione, niżej otwierają się w łąki i piaszczyste plaże, których nie brakuje na postój, kąpiel i biwak. W dolnym, odsłoniętym biegu jest więcej słońca, ale i mniej osłony od wiatru.
Pisa jest dzika, więc noclegi to głównie pola namiotowe i dzikie biwaki. Baza to Pisz – wypożyczalnie, parkingi, hotele i restauracje. Stąd rusza większość spływów w dół, ku Narwi. Przed wyjazdem warto sprawdzić aktualny stan wody.
Przyroda nad Pisą: Puszcza Piska i ptaki
Pisa przecina wschodnią część Puszczy Piskiej – największego lasu Mazur i drugiego co do wielkości w Polsce, około 100 tys. ha, objętego siecią Natura 2000. Pierwszą część spływu płynie się więc przez leśną głuszę.
Dolina Pisy to jedno z lepszych miejsc na ptaki w regionie. Gniazdują i żerują tu m.in. bąk, orlik krzykliwy, bocian czarny i biały, błotniak stawowy, żuraw, siewka złota, rybitwa rzeczna, dzięcioł czarny, a w puszczy tokuje cietrzew. W lasach żyją jelenie, łosie, sarny, dziki, wilki, od niedawna rysie; wszędzie widać ślady bobrów. Mało ludzi, dużo zwierząt.
Region i historia: od Jaćwieży po Kurpie
Nad Pisą zaczynała się dawna Jaćwież. Jaćwingowie byli zachodniobałtyjskim ludem, spokrewnionym z Prusami i Litwinami, i mieszkali między środkowym Niemnem, Narwią a Wielkimi Jeziorami. Ich niepodległy byt zakończył w 1283 roku zakon krzyżacki; ostatnie grupy rozproszyły się na Litwę, Ruś i Mazowsze.
Głównym miastem szlaku jest Pisz. Najstarszy zabytek to wieża kościoła św. Jana Chrzciciela o ryglowych ścianach z 1737 roku; w rejestrze zabytków jest też neogotycki ratusz z 1901 roku, a okolicę przybliża Muzeum Ziemi Piskiej. Im niżej, tym mocniej wchodzi się w kraj Kurpiów – dolny bieg Pisy i okolice Nowogrodu to Kurpiowszczyzna, z jej strojami, wycinankami i muzyką, którą można poznać w skansenie w Nowogrodzie.
Miejscowości na szlaku Pisy
Spływ zaczyna się w Piszu nad jeziorem Roś – to główna baza. Kończy się w Nowogrodzie, na wysokiej skarpie u ujścia Pisy do Narwi, gdzie działa Skansen Kurpiowski im. Adama Chętnika. To dobry wybór, żeby połączyć łatwe, kilkudniowe wiosłowanie z dziką Puszczą Piską i wejściem w kulturę Kurpiów.