Poznańskie Towarzystwo Wioślarzy „Tryton”

Na zdjęciu: port nad Wartą w Poznaniu na pocztówce, przed 1926. Autor nieznany, Biblioteka Narodowa (Polona), domena publiczna.

4 kwietnia 1912 roku 18 osób z Franciszkiem Budzyńskim i Bogdanem Paulusem na czele założyło Poznański Klub Wioślarzy „Tryton”. Budzyński, budowniczy miejski i podróżnik, był wcześniej instruktorem w KW 04 i stawał tam po stronie uboższych wioślarzy. Po sporze z władzami klubu odszedł razem z nimi. Po roku „Klub” zmienił się w „Towarzystwo”.

Na początku jedyne łodzie, czwórka i dwójka, stały w wydzierżawionych łazienkach miejskich. Już w pierwszym roku osada „Trytona” startowała w regatach w Krakowie. W 1917 roku towarzystwo dostało grunt nad Wartą i zbudowało własną drewnianą przystań.

W powstaniu wielkopolskim walczyła większość członków, a według Wikipedii Budzyński kierował atakiem na Arsenał przy Wielkich Garbarach. 16 marca 1920 roku prezes „Trytona” Maksymilian Stürmer poprowadził w Bydgoszczy zebranie, na którym powstało Bydgoskie Towarzystwo Wioślarskie, najpierw też nazwane „Tryton”. Stürmer, długoletni prezes, sprowadzał zagranicznych trenerów, między innymi byłego mistrza Austrii na skifie Reisingera.

W 1921 roku Czesław Sporakowski z „Trytona” wygrał bieg jedynek na regatach związkowych, ale sędziowie nie przyznali tytułu mistrza. W 1928 roku czwórka bez sternika, Marian Keller, Roman Kostka, F. Młodyszewski i L. Olszewski, została mistrzem Polski. Rok później dwie osady towarzystwa reprezentowały Polskę na mistrzostwach Europy, a w 1930 roku klub zdobył mistrzostwo w dwójkach podwójnych.

31 maja 1925 roku towarzystwo otworzyło sezon nabożeństwem u Fary i pochodem na przystań, gdzie poświęcono basen do ćwiczeń zimowych. W karnawale urządzało „Trytońskie Bale Wioślarskie”.

W czasie wojny przystań i basen spłonęły, sprzęt wywieziono. 1 marca 1946 roku w piwnicy ratuszowej zebrał się pierwszy powojenny zarząd z prezesem Zdzisławem Bytnerowiczem. Akademicka sekcja wioślarska pożyczyła „Trytonowi” basen i łódź, a 6 czerwca 1948 roku osada wystartowała po raz pierwszy po wojnie.

Pierwszy murowany szałas stanął jeszcze w 1948 roku, rozbudowę przystani skończono w 1972 roku, hangar dziesięć lat później. W 1950 roku klub wcielono do „Budowlanych”, niezależność odzyskał w grudniu 1956 roku.

Pierwszym olimpijczykiem klubu był Eugeniusz Kubiak, 12-krotny mistrz Polski. Julia Michalska, zawodniczka „Trytona”, została w 2009 roku na Malcie mistrzynią świata w dwójce podwójnej z Magdaleną Fularczyk, a w 2012 roku zdobyła z nią w Londynie brązowy medal olimpijski. Przystań stoi przy ulicy Piastowskiej, tej samej co przystań KW 04.